جراحی سرطان دهانه رحم (سرویکس)

جراحی، درمان اصلی سرطان دهانه رحم در مراحل زودرس است و نوع آن یکسان نیست: از برداشتن یک قطعه کوچک مخروطی از دهانه رحم تا عمل گسترده‌تری که رحم و بافت‌های اطراف را در بر می‌گیرد. اگر تازه تشخیص گرفته‌اید، آنچه بیش از هر چیز مسیر شما را تعیین می‌کند مرحله بیماری، اندازه ضایعه و تصمیم شما درباره بارداری آینده است.

انتخاب نوع جراحی بر چه اساسی انجام می‌شود

پیش از تصمیم‌گیری، مرحله بیماری با معاینه، نتیجه پاتولوژی حاصل از کولپوسکوپی و در صورت نیاز تصویربرداری مانند MRI (تصویربرداری با تشدید مغناطیسی) مشخص می‌شود. سه عامل بیشترین وزن را دارند: عمق و اندازه ضایعه، درگیر بودن یا نبودن غدد لنفاوی، و نوع سلولی تومور. در کنار این‌ها، سن و خواست شما برای فرزندآوری بخشی از تصمیم است، نه حاشیه آن.

کونیزاسیون و LEEP برای ضایعات محدود

در کونیزاسیون قطعه‌ای مخروطی‌شکل از دهانه رحم برداشته می‌شود که ناحیه غیرطبیعی را در بر می‌گیرد. وقتی این کار با حلقه الکتریکی انجام شود LEEP (برداشتن با حلقه الکتروجراحی) نامیده می‌شود و وقتی با تیغ جراحی انجام شود کونیزاسیون سرد. این روش دو نقش دارد: هم ضایعه را برمی‌دارد و هم نمونه کاملی برای پاتولوژی فراهم می‌کند که نشان می‌دهد آیا لبه‌های برداشته‌شده پاک هستند یا نه.

عوارض احتمالی شامل خونریزی، عفونت و تنگ شدن مجرای دهانه رحم است. در بارداری‌های بعدی نیز احتمال زایمان زودرس تا حدی افزایش می‌یابد، به‌ویژه وقتی بافت بیشتری برداشته شده باشد؛ به همین دلیل تلاش می‌شود حداقل بافت لازم برداشته شود.

تراکلکتومی و امکان بارداری پس از درمان

تراکلکتومی رادیکال عملی است که در آن دهانه رحم و بافت نگه‌دارنده اطراف آن برداشته می‌شود اما بدنه رحم باقی می‌ماند، به این امید که بارداری در آینده ممکن بماند. راهنماهای معتبر این گزینه را برای گروه انتخاب‌شده‌ای از مراحل زودرس در نظر می‌گیرند و شواهد آن بیشتر برای تومورهای کوچک‌تر از حدود دو سانتی‌متر و بدون درگیری غدد لنفاوی جمع‌آوری شده است. همراه با آن، غدد لنفاوی لگن بررسی می‌شوند تا مطمئن شویم بیماری فراتر نرفته است.

محدودیت‌هایی که باید از ابتدا بدانید

تراکلکتومی امکان بارداری را حفظ می‌کند اما آن را تضمین نمی‌کند. پس از این عمل احتمال سقط در نیمه دوم بارداری و زایمان زودرس بیشتر از حالت معمول است و بارداری به‌عنوان بارداری پرخطر پیگیری می‌شود؛ زایمان نیز اغلب به روش سزارین انجام می‌گیرد. اگر پاتولوژی نهایی عوامل خطر بیشتری نشان دهد، ممکن است در همان مرحله تصمیم به عمل گسترده‌تر گرفته شود. مشاوره پیش از عمل در حوزه باروری به روشن‌تر شدن انتظارات کمک می‌کند.

هیسترکتومی رادیکال و بررسی غدد لنفاوی

در هیسترکتومی رادیکال، رحم به‌همراه دهانه رحم، بافت پارامتر در دو طرف و بخشی از انتهای بالای واژن برداشته می‌شود. این عمل با ارزیابی غدد لنفاوی لگن همراه است؛ گاهی به‌صورت لنفادنکتومی و در موارد انتخاب‌شده با روش غده لنفاوی نگهبان. در زنان جوان، تخمدان‌ها همیشه برداشته نمی‌شوند و در صورت امکان حفظ می‌شوند تا از یائسگی زودرس پیشگیری شود.

راه دسترسی می‌تواند باز یا کم‌تهاجمی باشد. انتخاب بین این دو در سرطان دهانه رحم موضوعی تخصصی است و بر پایه شواهد موجود و شرایط هر فرد گرفته می‌شود؛ توضیح کلی درباره لاپاروسکوپی در سایت آمده است.

دوره نقاهت و عوارضی که باید در نظر داشت

پس از عمل‌های کوچک مانند LEEP اغلب چند روز لکه‌بینی و ترشح وجود دارد و بازگشت به فعالیت سریع است. پس از هیسترکتومی رادیکال، بستری و نقاهت طولانی‌تر است و بازگشت کامل به فعالیت هفته‌ها زمان می‌برد.

عوارض شناخته‌شده باید صادقانه گفته شوند: خونریزی، عفونت، لخته وریدی، و به‌دلیل نزدیکی مثانه و حالب به محل عمل، اختلال موقت یا پایدار در تخلیه ادرار. پس از برداشتن گسترده غدد لنفاوی، تورم پا یا لنف‌ادم ممکن است رخ دهد. تغییر در طول واژن و خشکی نیز از موضوعاتی است که بهتر است پیش از عمل درباره‌اش صحبت شود.

هیچ جراحی‌ای بدون خطر نیست و هیچ روشی نتیجه قطعی را تضمین نمی‌کند؛ آنچه شانس بهترین نتیجه را بالا می‌برد، انتخاب درست روش برای مرحله بیماری و پیگیری منظم پس از آن است.

پس از جراحی: پاتولوژی، درمان تکمیلی و پیگیری

نتیجه پاتولوژی نمونه جراحی، تصویر دقیق‌تری از بیماری می‌دهد و مشخص می‌کند که آیا درمان تکمیلی مانند پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی لازم است یا نه. این تصمیم به‌طور معمول در یک تیم چندتخصصی گرفته می‌شود. پس از آن، برنامه پیگیری منظم با معاینه و بررسی‌های دوره‌ای ادامه پیدا می‌کند. دکتر رقیه پورعلی، با فلوشیپ سرطان‌های زنان، این ارزیابی‌ها و جراحی‌ها را در تهران انجام می‌دهد؛ درباره زمان مناسب مراجعه توضیح جداگانه‌ای موجود است.