فهرست مطالب
درمان اصلی سرطان رحم، که در بیشتر موارد از لایه داخلی رحم یا آندومتر آغاز میشود، جراحی است. این جراحی دو کار همزمان انجام میدهد: بیماری را برمیدارد و در همان نشست مشخص میکند که بیماری در چه مرحلهای است، چون بدون این اطلاعات نمیتوان درباره ادامه درمان تصمیم درستی گرفت.
خونریزی پس از یائسگی؛ نشانهای که نباید نادیده گرفته شود
شایعترین و مهمترین نشانه سرطان رحم خونریزی واژینال پس از یائسگی است. در سنین پیش از یائسگی، خونریزی بسیار سنگین یا خونریزی بین دو قاعدگی میتواند همین معنی را داشته باشد. بیشتر موارد این خونریزیها علت خوشخیم دارند، از جمله فیبروم، پولیپ یا تغییرات هورمونی، اما تفکیک اینها فقط با بررسی ممکن است.
هر خونریزی واژینال پس از یائسگی، حتی بهاندازه یک لکه، باید بررسی شود؛ همین یک قاعده ساده بخش بزرگی از موارد را در مرحله زودرس آشکار میکند.
نکته مهم دیگر این است که پاپ اسمیر آزمون غربالگری سرطان رحم نیست و طبیعی بودن آن این بیماری را رد نمیکند. بررسی معمول شامل سونوگرافی و نمونهبرداری از آندومتر است.
استیجینگ جراحی و اینکه چرا مرحله بیماری در اتاق عمل مشخص میشود
در سرطان رحم، مرحله بیماری بیشتر بر پایه یافتههای جراحی و پاتولوژی نمونه تعیین میشود، نه فقط تصویربرداری پیش از عمل. به این فرایند استیجینگ جراحی گفته میشود. جراح در حین عمل حفره شکم و لگن را بررسی میکند، رحم و ضمائم را برمیدارد و غدد لنفاوی را ارزیابی میکند. عمق نفوذ تومور در دیواره رحم، درگیری دهانه رحم و وضعیت غدد لنفاوی، سه عاملی هستند که بیشترین اثر را بر تصمیمهای بعدی دارند.
هیسترکتومی همراه با برداشتن لولهها و تخمدانها
عمل استاندارد، برداشتن کامل رحم بههمراه دهانه رحم و نیز برداشتن هر دو لوله و تخمدان است که به آن سالپنگو-اوفورکتومی دوطرفه گفته میشود. دلیل برداشتن تخمدانها این است که آندومتر به هورمونهای تخمدانی پاسخ میدهد و تخمدانها خود میتوانند محل انتشار بیماری باشند. در گروه بسیار محدودی از زنان جوان با بیماری کمخطر، حفظ تخمدانها گاهی مطرح میشود، اما این تصمیم استثنایی است و نیازمند ارزیابی دقیق.
ارزیابی غدد لنفاوی و روش غده لنفاوی نگهبان
بررسی غدد لنفاوی لگن و گاهی اطراف آئورت، بخشی از استیجینگ است. برداشتن گسترده همه غدد یا لنفادنکتومی، اطلاعات کاملی میدهد اما احتمال لنفادم و تورم پاها را افزایش میدهد. به همین دلیل امروزه در بسیاری از موارد از روش غده لنفاوی نگهبان استفاده میشود: با تزریق یک ماده رنگی، نخستین غدهای که مسیر تخلیه لنفی تومور به آن میرسد شناسایی و برداشته میشود. این روش در راهنماهای بینالمللی بهعنوان جایگزین قابل قبول لنفادنکتومی کامل در بیماری محدود به رحم پذیرفته شده است.
لاپاروسکوپی و جراحی کمتهاجمی در سرطان رحم
در بیماری محدود به رحم، روش کمتهاجمی رویکرد ترجیحی در راهنماهای امروزی است. در لاپاروسکوپی عمل از طریق چند برش کوچک و با کمک دوربین انجام میشود؛ نتیجه اغلب درد کمتر، بستری کوتاهتر و بازگشت سریعتر به فعالیت است. با این حال در همه موارد این روش انتخاب نمیشود؛ اندازه رحم، سابقه جراحیهای قبلی، وسعت بیماری و شرایط عمومی میتوانند جراحی باز را ضروری کنند. این تصمیم پیش از عمل و با توضیح دلایل آن گرفته میشود.
دوره نقاهت و یائسگی زودرس پس از عمل
پس از جراحی کمتهاجمی، بستری بهطور معمول کوتاه است و بازگشت تدریجی به فعالیت طی چند هفته انجام میشود؛ پس از جراحی باز این دوره طولانیتر است. بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت شدید تا زمانی که پزشک اجازه دهد کنار گذاشته میشود.
عوارض احتمالی مانند هر جراحی شکمی شامل خونریزی، عفونت زخم، لخته وریدی و آسیب به اندامهای مجاور است و پس از برداشتن گسترده غدد لنفاوی، تورم پاها ممکن است ایجاد شود. در زنانی که هنوز یائسه نشدهاند، برداشتن تخمدانها بلافاصله یائسگی ایجاد میکند و گرگرفتگی، اختلال خواب، خشکی واژن و اثر بر تراکم استخوان میتواند از همان هفتههای نخست شروع شود. این علائم قابل مدیریت هستند و بهتر است زودتر مطرح شوند؛ مراقبتهای دوران یائسگی در نوشتهای جداگانه بررسی شده است.
پس از جراحی: نتیجه پاتولوژی و برنامه پیگیری
نتیجه پاتولوژی نمونه جراحی اغلب ظرف چند هفته آماده میشود و مرحله و درجه بیماری را مشخص میکند. بر همین اساس تصمیم گرفته میشود که آیا درمان تکمیلی مانند پرتودرمانی یا شیمیدرمانی لازم است یا جراحی بهتنهایی کافی بوده است. در بسیاری از موارد که بیماری در مرحله زودرس تشخیص داده میشود، جراحی درمان اصلی باقی میماند. پس از آن، پیگیری منظم با معاینه و بررسی علائم ادامه پیدا میکند. این ارزیابیها و جراحیها را دکتر رقیه پورعلی، فلوشیپ سرطانهای زنان، در تهران انجام میدهد.
پرسش و پاسخ
پرسشهای متداول
خونریزی بعد از یائسگی همیشه سرطان است؟
خیر. بیشتر موارد علت خوشخیم دارند، اما چون این نشانه مهمترین علامت سرطان رحم است، هر موردی باید بررسی شود.
آیا پاپ اسمیر سرطان رحم را نشان میدهد؟
پاپ اسمیر برای غربالگری دهانه رحم طراحی شده است. طبیعی بودن آن سرطان آندومتر را رد نمیکند و بررسی جداگانه لازم است.
آیا تخمدانها هم همیشه برداشته میشوند؟
در روش استاندارد بله، چون تخمدانها میتوانند محل انتشار باشند. حفظ آنها فقط در موارد بسیار انتخابشده و پس از ارزیابی دقیق مطرح میشود.
جراحی سرطان رحم با لاپاروسکوپی انجام میشود؟
در بیماری محدود به رحم، روش کمتهاجمی ترجیح دارد. در برخی شرایط جراحی باز انتخاب میشود و دلیل آن پیش از عمل توضیح داده میشود.
بعد از عمل چه مدت باید استراحت کنم؟
پس از جراحی کمتهاجمی بازگشت به فعالیت بهطور معمول طی چند هفته انجام میشود و پس از جراحی باز طولانیتر است. برنامه دقیق برای هر فرد جداگانه تعیین میشود.
این صفحه را به اشتراک بگذارید